Bel bölgesinin patolojileri, 45 yaş ve üstü popülasyonda aktif yaşamı kısıtlayan kronik rahatsızlıkların başında gelir. Tüm nüfusun %65-80’i yaşamlarının herhangi bir döneminde bel ağrısı yakınması yaşarlar. Deneyimli ve bu konuda eğitimli bir hekim, hastanın spesifik yakınmalarından yola çıkarak patolojiyi tanımlayabilir.

Bel ağrısı yakınması sıklıkla bel fıtığını çağrıştırmakta, bu önyargı nedeniyle zaman zaman bel ağrılarının tanısında hatalar yapılabilmektedir. Hatalı tanımlamanın bir nedeni de bel ağrısının farklı uzmanlık dalları tarafından değerlendiriliyor olmasıdır.

Bel ağrıları ana hatlarıyla aşağıdaki nedenlerden meydana gelir:

Omurganın dejenerasyonu sonucu oluşanlar: Kireçlenme, Omurilik kanalının daralması, Bel fıtıkları, Omurgadaki eklem patolojileri
Enflamatuar: Romatoid Artrit, Anklozan Spondilit, sedef hastalığıyla beraber görülen omurga hastalıkları gibi hastalıklar grubu
Metabolik: Kemik erimesi (osteoporoz), kemik yoğunluğunda azalma (osteopeni), kemikte yumuşama
İyi huylu veya kötü huylu tümöral oluşumlar ya da başka organlardaki tümöral oluşumların omurgaya yayılması
Enfeksiyöz: Tüberküloz ve diğer mikro organizmaların omurgaya yerleşmesi
Travmatik: Kırıklar, çıkıklar, eklemlerdeki zorlanmalar
Doğuştan olan bozukluklar: Omurga eğrilikleri, omurga kanalının açık kalması sonrası gelişen patolojiler
Kas ve diğer yumuşak doku hastalıkları

Akut veya kronik zorlanmalar, yumuşak doku zorlanmaları, kas hastalıkları veya zayıflıkları gibi nedenler tek başlarına veya birlikte bel ağrısı yakınmasına neden olabilirler.

Bel ağrılı hastanın klinik değerlendirilmesinin dikkatlice yapılıp, kesin tanısının konulması, yukarıda sıralanan nedenler göz önünde bulundurularak ayırıcı tanısının yapılması gerekir. Zira uygun tedavinin yapılmaması veya gecikmeli olarak yapılması, genellikle fonksiyon kaybına ve giderek belin kuvvetinde azalmayla birlikte stabilizasyon kaybına yol açmaktadır.

Bel ağrılarında uygun tanı, uygun tetkik ve uygun tedavi yapabilmek için bazı standartlar geliştirilmiş ve “algoritim” olarak isimlendirilen protokol oluşturulmuştur.

Bel ağrısı yapan nedenler hatırlanmaz ise tanı hatalı, tetkikler gereksiz olabilir. Bu durum hem hasta, hem de ülke ekonomisine zarar verecektir.

Algoritmin ana kuralı "önce zarar verme, sonra da gereksiz tetkik ve hatalı tedaviden kaçın" şeklinde özetlenebilir.

Bel ağrısı yapan hastalıkların çok az bir kısmında cerrahi tedaviye ihtiyaç vardır. Bel fıtığı vakalarında, bacaklarda görülen ilerleyici kuvvet kaybı, cerrahi tedavi uygulamasını düşündüren en belirleyici bulgudur. Bu tablonun dışındaki tüm bel ağrılı hastalar iyi bir anamnez (hastanın sorgulanması) ve fizik muayene ile sınıflandırılıp, radyolojik ve laboratuvar yöntemlerle tanının doğrulanmasından sonra tedaviye alınmalıdır.

Tedavi yöntemi olarak; fizik tedavi, yatak istirahati, ilaç tedavisi, egzersiz, lokal enjeksiyon uygulaması, korse kullanımı, günlük yaşam aktivitelerinin düzenlenmesi gibi yöntemler çoğunlukla birbirleriyle kombine edilerek uygulanmalıdır.

Uzm. Dr. Erdal Yücel
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı